فهرست مطالب
دستورالعمل جامع نصب، نگهداری و تعمیر گیج فشار
گیج فشار یکی از مهمترین تجهیزات ابزار دقیق در صنایع مختلف است که برای اندازهگیری، کنترل و پایش فشار سیالات مورد استفاده قرار میگیرد. رعایت نکات ایمنی و دستورالعملهای صحیح در نصب، نگهداری و تعمیر گیج فشار، نقش بسیار مهمی در دقت اندازهگیری و افزایش طول عمر آن دارد. در ادامه، مهمترین توصیهها در این زمینه ارائه شده است.
۱. شرایط محیطی و محل نصب
- در هنگام نصب گیج فشار، باید فضای حداقلی حداقل 20 میلیمتر پشت بدنه فراهم شود تا در صورت بالا رفتن فشار داخلی گیج، اجزای ایمنی مثل واشر Blow-out و درپوش Safety بتوانند بهدرستی عمل کنند و فشار به سمت عقب و خارج از محفظه گیج هدایت شود.
- چنانچه گیج در معرض نور مستقیم خورشید، باران، برف یا خطر سقوط اجسام قرار گیرد، استفاده از تجهیزات حفاظتی مانند Sun shade الزامی است. همچنین در محیطهای خورنده یا مرطوب، باید از گیجهای ساختهشده با بدنه استیل ضدزنگ (SS316) یا تجهیزاتی با روکش مقاوم در برابر خوردگی (روکش فنولیک) استفاده شود تا از آسیبهای احتمالی جلوگیری گردد.
۲. نکات مکانیکی هنگام نصب
- روش استاندارد نصب گیج فشار، به صورت عمودی است. در صورتی که گیج بهدرستی نصب نشود، خطای اندازهگیری حاصل خواهد شد.
- باز یا بسته کردن گیج نیز نباید از طریق بدنه دستگاه انجام شود؛ این کار میتواند باعث تاببرداشتن بدنه و خارجشدن دستگاه از کالیبراسیون شود. برای این منظور باید همیشه از آچار روی قسمت آچارخور سوکت اتصال استفاده گردد.
- باز کردن قطعات گیج نیز نیازمند ابزار تخصصی است. برای مثال، بزل گیج تنها با آچار مخصوص بزل رینگ و عقربه با عقربهکش استاندارد باید جدا شود؛ استفاده از ابزار نامناسب ممکن است به تجهیز آسیب برساند.
- در هنگام نصب روی خط لوله، باید از وارد شدن تنش به سوکت اتصال جلوگیری شود.
- چنانچه گیج فشار به همراه دیافراگمسیل یا سایر اکسسوریهای سیلشده تحویل داده شود، از هرگونه باز کردن یا جداسازی آنها خودداری نمایید؛ زیرا این کار موجب نشت روغن، برهم خوردن کالیبراسیون و غیرقابلاستفاده شدن تجهیز خواهد شد و جهت تعمیر و کالیبراسیون مجدد می بایست به شرکت تولید کننده عودت داده شود.
- در فرآیند مونتاژ تجهیزات (ASSEMBLE)، رعایت ترتیب صحیح اتصال قطعات اهمیت زیادی دارد.
جهت بزرگنمایی تصویر روی عکس کلیک کنید
۳. نکات مربوط به سیال و تجهیزات جانبی
- انتخاب تجهیزات جانبی متناسب با نوع سیال، یکی از عوامل کلیدی در عملکرد صحیح گیج فشار است. در صورتی که سیال دارای ذرات معلق، خاصیت خورندگی یا چسبندگی باشد، استفاده از دیافراگمسیل مناسب ضروری است.
- برای سیالاتی که دمای بالایی دارند، استفاده از سیفون (Siphon) یا کولینگ المنت توصیه میشود تا از انتقال حرارت به گیج جلوگیری شود.
- در خطوطی که فشار به صورت پالسهای شدید یا ارتعاش مداوم و یا امکان اعمال فشار overload وجود دارد، تجهیزاتی نظیر اسنابر (Snubber)، پروتکتور یا گیجهای روغنی نقش مؤثری در افزایش دقت و دوام گیج ایفا میکنند.
- در سرویسهای اکسیژن (O₂ Service)، ریختن روغن در داخل گیج به طور کامل ممنوع است؛ زیرا این موضوع میتواند خطرات ایمنی جدی ایجاد کند.
۴. نکات مربوط به ایمنی و کالیبراسیون
- پس از دریافت گیج فشار، به دلیل اختلاف فشار محیطی (تفاوت از سطح دریا)، لازم است در زمان استفاده از تجهیز، درپوش پلاستیکی گیج سوراخ یا بریده شود تا عقربه به وضعیت صفر بازگردد.
رفع مشکل وجود خطای صفری در گیج های فشار
- در هنگام قرائت فشار، اپراتور باید دقیقاً روبهروی صفحه گیج قرار گیرد. نگاه کردن از زاویه بالا، پایین یا جانبی میتواند موجب بروز خطای دید (Parallax Error) شود.
- برای کالیبراسیون گیج، باید از تست گیجی با محدوده فشار نهایتا دو برابر رنج گیج تحت کالیبراسیون و همچنین سه الی چهار برابر دقیق تر از دقت گیج تحت کالیبراسیون استفاده کرد.
- باز کردن گیج فشار بدون هماهنگی با سازنده به هیچ وجه مجاز نیست، چرا که این اقدام موجب خارج شدن دستگاه از کالیبراسیون و لغو گارانتی خواهد شد.
۵. نکات مربوط به اتصالات
- در فرآیند نصب، توجه به نوع رزوه بسیار مهم است. رزوه گیج فشار BSP،NPT و… باید دقیقاً با نوع رزوه موجود در خط مطابقت داشته باشد. در صورت عدم تطابق، استفاده از تبدیل رزوه استاندارد الزامی است و تحت هیچ شرایطی نباید رزوه با فشار بسته شود.
- برای آببندی اتصالات، میتوان از نوار تفلون استفاده کرد؛ البته در سرویس اکسیژن تنها باید از تفلون مجاز استفاده شود.
- همچنین اعمال گشتاور بیش از حد روی رزوه، میتواند باعث نشتی یا شکستگی شود.
۶. نکات عملیاتی
- برای افزایش طول عمر و جلوگیری از خرابی، گیج فشار باید تنها در محدوده ۲۵٪ تا ۷۵٪ ظرفیت نامی به کار گرفته شود. استفاده دائمی در حداکثر فشار مجاز، عمر مفید تجهیز را به طور چشمگیری کاهش میدهد.
- در صورتی که عقربه دچار نوسان شدید باشد یا پس از آزاد شدن فشار به نقطه صفر بازنگردد، لازم است گیج فشار سرویس یا تعمیر گردد.
۷. نگهداری و بازرسی دورهای
- بازرسی و کالیبراسیون دورهای گیجها یک الزام مهم در صنایع است. بر اساس توصیه سازندگان، این کار باید بهطور منظم (به طور میانگین هر ۶ ماه) انجام شود. در طول بازرسی باید وجود هرگونه نشتی در اتصالات یا ترک در شیشه کنترل شود.
- چنانچه شیشه گیج شکسته باشد یا عقربه به درستی عمل نکند، تجهیز باید فوراً تعمیر یا تعویض گردد. در محیطهای آلوده نیز، پاکسازی منظم سطح گیج از گردوغبار و آلودگیها اهمیت ویژهای دارد تا دقت اندازهگیری حفظ شود.
۸. روشهای متداول تعمیر گیج فشار
- تعویض قطعات آسیبدیده: در صورت خرابی اجزای مکانیکی مانند عقربه، صفحه مدرج یا مکانیزم داخلی، قطعات باید توسط تعمیرکار متخصص تعویض شوند.
- تنظیم صفر و کالیبراسیون مجدد: در صورتی که گیج فشار دقت لازم را نداشته باشد، لازم است در یک آزمایشگاه معتبر ابزار دقیق و با استفاده از گیج مرجع استاندارد، کالیبره گردد.
- تعویض شیشه و بزل: اگر شیشه محافظ دچار شکستگی یا ترک شود، بزل باید باز شده و شیشه جدید جایگزین گردد تا از نفوذ گرد و غبار جلوگیری شود.
- شارژ یا تعویض روغن: در صورت مشاهده تغییر رنگ یا کاهش سطح روغن، لازم است روغن موجود تخلیه شده و شارژ مجدد با روغن مناسب انجام گیرد.
- بازسازی آببندی: در صورت معیوب بودن واشرها، باید تعویض شوند تا از نشت احتمالی جلوگیری شود.
- آسیب دیدگی محور مکانیزم: در زمان کالیبراسیون به دلیل عدم استفاده از ابزار مخصوص به منظور جداسازی عقربه، محور مکانیزم دچار آسیب شده و کالیبراسیون را غیر ممکن خواهد کرد.
۹. خطاهای متداول و روش رفع آنها
- بازنگشتن عقربه به صفر: این مشکل معمولاً ناشی از فشار بیشازحد، ضربه مکانیکی یا تغییر در اجزای داخلی گیج است. در چنین شرایطی، انجام سرویس تخصصی یا تعمیر گیج فشار مجدد الزامی است.
- نوسان شدید عقربه: اگر عقربه دچار لرزش یا نوسان پیوسته شود، علت آن میتواند وجود پالس یا ارتعاش سیال در حال اندازه گیری می باشد. برای رفع مشکل، استفاده از اسنابر، گیج روغنی یا مکانیزم های دمپر دار توصیه میشود.
- تاخیر در پاسخ یا قفل شدن عقربه: این وضعیت معمولاً به دلیل گرفتگی مسیر سیال، تجمع رسوبات یا ورود ذرات جامد ایجاد میشود. در این حالت، تمیزکاری مسیر سیال یا استفاده از دیافراگمسیل راهکار مناسبی است.
- شکستگی یا نشتی در اتصال: چنین مشکلی اغلب به دلیل استفاده از رزوه نامناسب یا اعمال گشتاور بیشازحد هنگام نصب رخ میدهد. راهکار این است که از سوکت با رزوه متناسب با محل نصب انتخاب و تولید شود زیرا تعویض و تعمیر سوکت امکانپذیر نیست.
- شیشه بخار گرفته یا روغن کدر شده: این حالت معمولاً ناشی از نفوذ رطوبت به داخل گیج یا خرابی در سیستم آببندی است. در این شرایط باید آببندی ترمیم شده و در صورت نیاز شیشه یا روغن تعویض گردد.
۱۰. توصیههای مهم در تعمیر گیج فشار
- تعمیر گیج فشار باید صرفاً توسط تکنسینهای آموزشدیده یا در کارگاههای تخصصی کالیبراسیون معتبر انجام شود.
- پیش از هرگونه جداسازی گیج، ارتباط سیال باید بهطور کامل توسط منیفولد مسدود و سیال داخل گیج توسط شیر vent تخلیه گردد تا از هرگونه خطر احتمالی جلوگیری شود.
- استفاده از ابزارهای استاندارد و تجهیزات مرجع مانند Dead Weight Tester یا Test Gauge الزامی است تا دقت و صحت گیج پس از تعمیر و کالیبراسیون حفظ شود.
- قبل از تعمیر، باید تمامی اتصالات و سوکتها بررسی شوند و در صورت وجود نشتی یا آسیب، قبل از سرویس برطرف گردند.
- در صورت آسیب جدی به لوله بوردون، مکانیزم، عقربه، تعویض کامل گیج معمولاً از نظر اقتصادی و ایمنی مناسبتر از تعمیر است.
- پس از تعمیر یا تعویض قطعات، کالیبراسیون مجدد گیج با تست گیج مرجع ضروری است تا اطمینان حاصل شود که گیج دقت اندازهگیری استاندارد را حفظ کرده است.
- هرگونه تعمیر یا سرویس باید ثبت و مستندسازی شود تا تاریخچه نگهداری و تعمیرات برای بررسی عملکرد و اطمینان از ایمنی تجهیزات در دسترس باشد.